Aleksa Šantić

Aleksa Šantić bio je poznati srpski pesnik te jedan od najznačajnijih predstavnika novije lirike u BiH. Na njegovo pesničko stvaralaštvo najviše uticaja imali su Jovan Jovanović-Zmaj i Vojislav Ilić, a od stranih pesnika Heinrich Heine kojega je Šantić često prevodio sa nemačkog jezika. Njegova poezija puna je snažnih osećaja nesretne ljubavi i dubokih emocija.

Obrazovanje

Aleksa Šantić  završio je trgovačku školu u Trstu i u Ljubljani. Nije se dalje školovao niti stekao šire obrazovanje u oblasti književnosti. Bio je pesnik koji je služio svome narodu i borio se za nacionalno i socijalno oslobođenje.

Privatni život

Aleksa Šantić rođen je 27.5.1868. godine u Mostaru, za vreme Osmanlijskog carstva, od majke Mare i oca Riste. U Mostaru je proveo detinjstvo i veći dio svog života. Pošto mu je otac umro u njegovom ranom detinjstvu, život je nastavio u trgovačkoj porodici strica Miha kojeg su zvali “Adža”. Često je bio neshvaćen, posebice kada je bio u pitanju njegov talenat i želja za pisanjem. Stoga se školovao za trgovca u Ljubljani i u Trstu.

Nakon završenog školovanja, 1883. godine se iz Trsta vratio u rodni Mostar koji je izgledao “mrtvo”, a sve to bila je posledica pustoši nakon hercegovačkog ustanka koji je podignut protiv Austrije.

Bio je zaljubljen u Slavonku Anku Tomlinović koji je na kraju ostavio zbog pritiska okoline, ali i svoje pravoslavne porodice. Anka je bila kći siromašnog došljaka koji se bavio fotografijom. Nakon toga, Šantić se zaljubio u bogatu Mostarku Zorku Šolu koja ga je zbog svoje porodice napustila i ostavila nesretnog i ranjivog.

1902. godine Šantić je nameravao da se preseli u Ženevu, ali ne mogavši tamo izdržati, nakon tri nedelje vratio se u Mostar. Neko vreme živeo je u Borcima kod Konjica, ali onda je 1913. godine bio proteran iz Mostara od strane austrougarske vlasti. Bio je uhićivan i zatvaran, najčešće upravo zbog sadržaja svojih pesama.

Šantić je već 1908. godine počeo da oboljeva, a od bolesti tuberkuloze je na kraju i umro i to u rodnom Mostaru, 2.2.1924. godine u 55. godini.

Posao

Šantić je počeo da radi u prodavnici svog oca, gde je najviše čitao knjige i neke listove do kojih je mogao da dođe. Tek je nakon nekoliko godina napokon počeo i da piše. Uključio se i u književni, ali i društveni rad u svojoj zajednici, čime je počela i njegova književna karijera. Po uzoru na Vojislava Ilića i Zmaja, pisao je pesme u kojima je ispoljavao svoje emocije, najčešće bol i razočarenje, ali takođe i poeziju s nacionalno obojenim idejama, prikazujući socijalno stanje srpskog naroda te narodni prkos protiv osvajača. Sve to pisao je iz neke osobne perspektive, čime su pesme ispadale izrazito rodoljubive.

Šantić je počeo da piše za novine i časopise. Bio je saradnik u časopisu “Golub”, “Bosanskoj vili”, “Javoru”, “Otadžbini” i drugima. Bio je i jedan od prvih urednika “Zore”, pokrenute 1896. godine. 1888. godine osnovao je Srpsko pevačko društvo “Gusle”, kako bi počeo da širi nacionalnu svest među svojim narodom.

Najveća postignuća

1914. godine Šantić je posatao dopisni član Srpske kraljevske akademije.

Za vreme života napisao je i objavio preko 800 pesama. Među njima je najpoznatija “Emina”, kasnije pretvorena u sevdalinku, a onda i “Veče na škoju”, “Ostajte ovdje”, “Moja otadžbina”, “O klasje moje”, “Što te nema?”, “Pod krstom” i mnoge druge.

Glavni pesnički vrhunac postigao je između 1905. i 1910. godine, a u tom periodu nastale su i njegove najlepše pesme. U to vreme Šantić je i sam sudelovao u procesima velikih društvenih promena koje su se tada dešavale u BiH pa je događanja preneo u svojim pesmama.

U svojim je pesmama izražavao svoje najdublje emocije koje su često bile obavijene tugom i razočaranjem. Njegove pesme su melodične, elegičnog tona te pod velikim utecajem sevdalinke. U svojim ljubavnim stihovima radnju je neretko smeštao u predivne bosanske bašče, a ženski likovi koji se pojavljuju u njegovim pesmama nose izazovnu, ali skrivenu lepotu. Najpoznatija takva pesma je “Emina” koja je postala mnogo poznata u narodu pa se danas često izvodi kao sevdalinka.

Najčešći motiv u njegovim pesmama je čežnja koja proizlazi iz njegove nesretne ljubav. Osim nesretne ljubavi, teme Šantićevih pesama bile su rodoljubive. Tako je njegova poznata pesma “Ostajte ovdje” bila napisana za Muslimane koji su 1878. godine, nakon Austro-Ugraske aneksije BiH, napuštali zemlju i odlazili u Tursku. O istoj tematici pisao je i u pesmi “Hljeb”.

Aleksov život bio je temelj romantizirane filmske verzije filma “Moj brat Aleksa” u kojem je glavna uloga pripala glumcu Branislavu Lečiću.

 

Ukoliko pronađete grešku u tekstu ili želite nešto da dodate, javite nam u komentaru ispod biografije. Ukoliko želite da objavimo biografiju koje još nema na stranici, pošaljite nam e-mail na adresu [email protected]

Komentiraj

*